پژوهشگران دانشگاه تبريز موفق به ابداع فرمول غذايي متوازن و اقتصادي تغذيه ماهي قزل آلا شدند.

به گزارش لقمه از ایسنا،دکتر حسين جانمحمدي، استاديار بخش تغذيه دام گروه علوم دامي دانشکده کشاورزي دانشگاه تبريز و مجري اين طرح با اعلام اين مطلب افزود: منابع پروتئين دريايي به عنوان يکي از مهمترين اقلام تامين کننده پروتئين حيواني در سبد غذايي ملت ها، سابقه بس طولاني دارد. گوشت قرمز غني اسيدهاي چرب اشباع مي باشد که عامل مهمي در بروز بيماريهاي عروقي و قلبي به شمار مي رود. امروزه گوشت ماهي با دارا بودن اسيدهاي چرب غيراشباع نوع امگا- 3 و همچنين اسيدهاي آمينه ضروري با قابليت هضم بالا، کلسيم و فسفر و ويتامين‌هاي محلول در چربي منبع غذايي سالمي در رژيم غذايي جوامع شهري محسوب مي شود.

وي افزود: خوشبختانه امروزه در ايران اهميت مصرف ماهي شناخته شده و مصرف سرانه آن در حال افزايش مي باشد؛ لذا جهت کاهش قيمت گوشت ماهي و در نتيجه تشويق بيشتر جامعه و به ويژه فراهم كردن امکان استفاده گروه هاي اجتماعي با درآمد پائين به مصرف آن، کاهش هزينه هاي توليد هر کيلوگرم گوشت ماهي ضروري است.

جانمحمدي، يکي از راه هاي کاهش هزينه هاي توليد ماهي قزل آلا را کاهش قيمت هر کيلوگرم غداي مصرفي بيان کرد و گفت: هزينه هاي تغذيه ماهي بالغ بر 70 درصد هزينه هاي پرورش ماهي به خود اختصاص مي‌دهد. معمولا براي تامين احتياجات پروتئيني ماهي قزل آلا از پودر ماهي در فرمولاسيون جيره هاي غدايي ماهي قزل‌آلا استفاده مي شود که اغلب توسط شرکت هاي داخلي با مشاورين متخصصان خارجي صورت مي‌گيرد.

استاد دانشگاه تبريز تصريح کرد: پودر ماهي، محصولي وارداتي با قيمت بالاست که ضمن افزايش هزينه تمام شده جيره‌هاي غذايي در مزارع پرورش ماهي قزل آلا به دليل عدم دسترسي مداوم و نيز نوسانات قيمتي شديد آن داراي محدويت هاي تغذيه‌يي بالايي است. کاهش نسبي سهم پودر ماهي با استفاده از ساير مکمل هاي پروتئيني حيواني قابل دسترس محلي مي تواند به رفع بخشي از اين محدويت ها کمک کرده و در فرمولاسيون جيره هاي غذايي اقتصادي تر در پرورش ماهي قزل آلا موثر باشد.

وي با بيان اين كه پودر ضايعات کشتارگاهي طيور در بين مکمل هاي پروتئيني حيواني متداول شامل پودر خون، پودر گوشت و استخوان و پودر پر، به دليل قابليت توليد و حجم بالاي توليد آن در کشور مي تواند در اولويت استفاده در برنامه هاي غذايي ماهي قزل آلا قرار گيرد، خاطرنشان كرد: پودر ضايعات طيور در کشتارگاه‌هاي صنعتي در هنگام فرآوري گوشت مرغ حاصل مي شود. به طور متوسط آلايش غير قابل مصرف طيور 8 تا 23 درصد مي باشد كه در صورت فرآوري آن ضمن جلوگيري ازآلودگي زيست محيطي مي توان به يك منبع باارزش پروتئيني در تغذيه دام و آبزيان دست يافت.

جانمحمدي خاطرنشان كرد: در ايران نيز بالغ بر 37 واحد کشتارگاه طيور وجود دارد که با فرآوري ضايعات حاصله از کشتارگاه هاي صنعتي مرغ اقدام به توليد پودر ضايعات طيور مي‌كنند.

به گفته وي در حال حاضر پودر ضايعات طيور کشتارگاهي در مقادير نسبتا قابل توجهي در استان آذر بايجان شرقي توليد مي‌شود، مثلا در سال 1385 در حدود 12 هزار و 500 تن پودر ضايعات طيور توليد شده است.

وي، هدف از اجراي اين پژوهش را مطالعه امکان فرمولاسيون يک جيره غذايي متوازن و اقتصادي و مقايسه آن با خوراک تجاري معمول در واحد هاي پرورش ماهي قزل آلا عنوان کرد و گفت: براي پژوهشگران اين طرح هيچ گزارشي مبني بر استفاده از پودر ضايعات کشتار گاهي طيور در جيره غذايي ماهيان قزل آلا در داخل كشور و نيز نمونه هاي توليدي در استان آذربايجان شرقي يافت نشد.

جانمحمدي در ادامه با اشاره به نتايج اين طرح افزود: استفاده از جيره غذايي تجاري متداول در واحد هاي پرورش ماهي قزل آلا از نظر صفات مهمي چون نرخ رشد ويژه، افزايش وزن، وزن صيد، ضريب تبديل غذايي، ضريب چاقي، سرزندگي ماهي و بازده لاشه هيچ مزيتي را در مقايسه با جيره هاي غذايي فرموله شده در اين آزمايش برپايه پودر ماهي و پودر ضايعات طيور دربر ندارد. پودر ضايعات طيور به طور موفقيت آميزي توانست بدون ايجاد اثرات نامطلوب بر نرخ رشد ويژه، افزايش وزن، بازده غذايي و ضريب چاقي تا 60 درصد جايگزين پودر ماهي شود. تجزيه شيميايي فيله ماهي قزل آلا نشان داد که استفاده از پودر ضايعات طيور در تغذيه ماهي قزل آلا هيچ يك از ترکيبات شيميايي گوشت ماهي از جمله ميزان پروتئين آن را تحت تاثير منفي قرار نمي دهد.

وي افزود: هزينه هر کيلوگرم افزايش وزن زنده و هر کيلوگرم لاشه در ماهي قزل آلا با جيره هاي غذايي فرموله شده بر پايه پودر ضايعات کشتارگاهي طيور در مقايسه با تغذيه جيره غذايي تجاري متداول در واحد هاي پرورش ماهي قزل آلا به ترتيب 28 و 12 درصد ارزانتر مي باشد.

به گفته اين پژوهشگر، استفاده از پودر ضايعات طيور به جاي پودر ماهي موجب افت هزينه توليد هر کيلوگرم افزايش وزن زنده به ميزان 1267 ريال و هر کيلوگرم لاشه به ميزان حداکثر 455 ريال خواهد شد و با اينه كه استفاده از سطوح جايگزيني بالاتر از 20 درصد سبب افزايش هزينه توليد هر کيلوگرم افزايش وزن زنده مي‌شود ولي هزينه توليد هر کيلوگرم لاشه ماهي قزل آلا با افزايش سطح جايگزيني کاهش مي يابد که مصرف‌کننده ميتواند از آن بهره مند شود.

جانمحمدي، هزينه اجراي اين طرح را 55 ميليون ريال اعلام کرد و گفت: اين طرح با همکاري اداره کل شيلات سازمان جهاد کشاورزي استان آذربايجان شرقي و معاونت پژوهش و فن‌آوري دانشگاه تبريز صورت گرفته است.

به گفته وي، اين طرح با همکاري دكتر اكبر تقي زاده و مهندس محمد رضا مالکي از دانشگاه تبريز و مهندس حسن آخوندي، مهندس محمد رضا رزقجو، مهندس مجيد نصرتلو ومهندس سيامك مهيني از اداره شيلات سازمان جهاد کشاورزي استان آذربايجان شرقي انجام شده است.